Homiladorlikning 17-haftasi

Qorningizdagi bolangiz jadal o‘smoqda, u bilan birga qorningiz ham kattalashmoqda. Bu davrda bachadon taxminan kindik atrofida joylashgan bo‘ladi. Santimetrli tasmaning bir uchini qov suyagiga qo‘ying va uni bachadon tubigacha torting. Qarang-chi, bachadon tubi qaysi belgiga to‘g‘ri kelar ekan? Sizda taxminan 17–18 sm chiqadi. Atrofdagilar yumaloqlashgan qorningizni payqay boshlagan bo‘lsa ajab emas.Ozg‘in ayollarda qorin ertaroq, to‘laroq ayollarda esa — biroz kechroq bilinadi. Bu davrda yo‘ldosh va bachadonning faol o‘sishi tufayli tanangizda aylanayotgan qon hajmi ortadi. Shu sababli vaqti-vaqti bilan yurak urishi tezlashganini his qilasiz. Bu yuragingiz qonni haydash uchun ko‘proq kuch sarflashi zarurligi bilan bog‘liq. Xavotir olmang, bu holat sizga noqulaylik tug‘dirmaydi. Shuningdek, ushbu muddatda aylanayotgan qon hajmining ortishi tufayli gemoglobin darajasi pasayishi mumkin. Organizm hali qon hajmiga mos ravishda yetarlicha gemoglobin ishlab chiqarishga ulgurmagan bo‘ladi. Ammo asta-sekin hamma narsa qayta tiklanib, o‘z iziga tushadi.

Bu muddatga kelib vazningiz 2,5–5 kg ortgan bo‘ladi. Bu vazn o‘sayotgan bola, hajmi oshgan homila oldi suvi, aylanib yuruvchi qon hajmining ortishi, sut bezlari va bachadonning kattalashishi hisobiga to‘planadi. Shuningdek, gormonal o‘zgarishlar ta’sirida homilador ayol organizmida biroz suyuqlik ushlanib qolishini ham yodda tutish lozim. Bu normal holat hisoblanadi.

Bola o‘sib bormoqda! Uning vazni taxminan 150 gramm, bo‘yi esa 15 santimetr atrofida. Homiladorlikning 17-haftasida farzandingiz serharakat bo‘lib qoladi. Bunga bolaning mushak tizimi rivojlanayotgani sabab bo‘ladi. Qorningizda harakatlanar ekan, u o‘z mushaklarini faol ravishda mashq qildiradi. Qo‘l panjalarini ochib-yumadi, kindik ichagidan ushlashi yoki barmog‘ini so‘rishi mumkin.. Shu tariqa so‘rish va ushlash reflekslari shakllanadi. Endi bo‘yindagi mushak korseti rivojlangani sababli u boshini ham qimirlata oladi. Bungacha uning boshi ko‘kragiga qattiq tegib turgan edi. Ko‘pchilik onalar shu muddatda bolaning qimirlashini ancha aniq va tez-tez his qila boshlaydi. Agar siz buni sezmayotgan bo‘lsangiz, xavotirlanmang. Vaqt o‘tib, albatta seza boshlaysiz. Shuningdek, ushbu muddatdan boshlab farzandingizda teriosti yog‘ qatlami shakllana boshlaydi, ya’ni u yog‘ to‘playdi. Ter bezlari ham rivojlanadi. Bu muddatda UTTda bolaning jinsiy a’zosi aniq ko‘rinadi. Homiladorlikning 17-haftasiga kelib, bolaning o‘pkasidagi alveolalarning shakllanishi yakunlanadi. Bu o‘pkaning gaz almashinuvi sodir bo‘ladigan qismidir. Hozirda ular yopiq holatda bo‘lib, farzandingizning ilk nafasi bilan ochiladi.

Tibbiy kuzatuv nuqtayi nazaridan bu homiladorlikning eng tig‘iz haftasi emas. Bu muddatda ginekolog qabuliga shifokor siydikning umumiy tahlili va qonning umumiy tahlilini olib kelishni so‘raydi. Gemoglobin miqdorini aniqlash uchun qon topshiriladi. Esingizdami, biz avvalroq u haqida gapirgan edik va u kislorodning tashilishi uchun qanchalik muhimligini aytgan edik? Gap shundaki, uning miqdori qonning umumiy hajmi ortishi hisobiga kamayishi mumkin. Kamqonlik rivojlanishini o‘tkazib yubormaslik uchun shifokor uni nazorat qilishni vazifa qilib qo‘yadi. Agar bu muddatga qadar sizda qo‘shimcha tekshiruvlar uchun ko‘rsatmalar bo‘lmasa, bu talab qilinadigan yagona narsa bo‘lishi mumkin.

Ushbu muddatda ginekologga tashrif buyurganingizda, homiladorlikning 20-haftasida o‘tkaziladigan skrining va UTT sanasini muhokama qiling. Shifokor tekshiruv o‘tkaziladigan aniq sanani aytishi lozim.

Jismoniy faollik 

Agar individual qarshi ko‘rsatmalar bo‘lmasa, homiladorlik davrida jismoniy faollik juda zarur. Har kuni muntazam ravishda toza havoda sayr qilish uyquni yaxshilash, ichak faoliyatini yo‘lga qo‘yish va kichik chanoq bo‘shlig‘i a’zolarining qon bilan ta’minlanishini yaxshilashga yordam beradi. Tongni badantarbiya bilan boshlang. Bu bo‘g‘im va vena kasalliklarining oldini olishga ko‘maklashadi. O‘zingizni mo‘tadil darajadagi sport mashg‘ulotlaridan tiymang. Ular kunning birinchi yarmida tetiklik va quvvat bag‘ishlaydi, limfa aylanishini yaxshilaydi. Ko‘nglingizga yoqqan mashg‘ulot bilan shug‘ullaning – yoga, pilates, suzish va raqs kabi. Jismoniy faollikning barcha turlari sog‘lom farzandni dunyoga keltirishga yordam beradi va mushak korsetingizni mustahkamlaydi. Bo‘g‘imlardagi ortiqcha yukni kamaytiradi. Shuningdek, bu chora-tadbirlar homiladorlik paytida vazn ortishining ham oldini oladi.

Intim hayot

Agar shifokoringiz jinsiy aloqadan tiyilish bo‘yicha alohida tavsiyalar bermagan bo‘lsa, butun homiladorlik davri mobaynida jinsiy yaqinlik mumkin. Jinsiy yaqinlik paytida qorningizdagi bolangizga ziyon yetkazmaysiz. U qog‘onoq suvi va bachadon bo‘yni bilan ishonchli himoyalangan. O‘zingizga qulay holatni tanlang. Sherigingiz bilan istaklaringiz haqida gaplashing. Homiladorlik — o‘zingizni lazzatdan mahrum qilish uchun sabab emas.

Ovqatlanish

Homiladorlikning 17-haftasida ham, butun homiladorlik davri davomida ham ovqatlanish xilma-xil bo‘lishi lozim. Farzandingizning o‘sishi uchun oqsilga, ichaklaringiz yaxshi ishlashi uchun esa ko‘katlarga boy taomlarni iste’mol qiling. Ortiqcha vazn to‘plamaslik uchun shirinliklar, pishiriqlar va mevalarni biroz cheklaganingiz ma’qul. Yetarli miqdorda suyuqlik, ya’ni suv, ko‘k choy va hokazolarni ichishga harakat qiling. Shirin ichimliklarni ko‘p iste’mol qilishdan tiyilish tavsiya etiladi. Kunning birinchi yarmida bir finjon qahva ichishingiz mumkin, lekin bu ichimlikka ruju qo‘ymang. Agar ushbu muddatda oqsil tanqisligi kuzatilsa, ratsionga turli oqsilli kokteyllarni kiritishni ko‘rib chiqish mumkin. Ovqatlanishda muntazamlikka rioya qiling, ovqatlanishlar orasida uzoq tanaffus qilmaslikka harakat qiling. Uzoq tanaffuslar tufayli qattiq och qolishingiz va natijada haddan tashqari ko‘p yeb qo‘yish xavfi paydo bo‘ladi. Bu esa oshqozoningiz va ichaklaringiz uchun og‘irlik qiladi.

Gormonal fon o‘zgarishi sababli bachadon bo‘yni va qin shilliq pardasi ko‘plab o‘zgarishlarga uchrashda davom etadi. Shilliq parda yanada yumshoqroq bo‘lib, qindagi burmalar soni ko‘payadi va shilliq pardaga elastiklik berish uchun yangi kollagen tolalar faol o‘sishni boshlaydi. Ajralmalar hajmi ortadi va kun oxiriga borib biroz namlikni his qilishingiz mumkin. Xavotir olmang, bu mutlaqo normal holat. Agar sizni noxush hid, achishish va qichishish bezovta qilmayotgan bo‘lsa, demak, hammasi joyida. Noqulaylik paydo bo‘lsa, bu haqda shifokoringizga ayting.

Homilaning rivojlanishdan to‘xtab qolishi

Bu homila rivojlanishdan to‘xtab, nobud bo‘lishi bilan kechadigan holatdir. Afsuski, bu vaziyat homiladorlikning istalgan muddatida yuz berishi mumkin. Odatda, homilaning rivojlanishdan to‘xtashi dastlabki muddatlarda jinsiy yo‘llardan qonli ajralmalar kelishi va qorin pastidagi tortuvchi og‘riq bilan namoyon bo‘ladi. Kechroq muddatlarda esa ayol ko‘pincha homilaning qimirlamay qolganini sezib, ajralmalar paydo bo‘lishidan avvalroq shifokorga murojaat qiladi. Ushbu holatning kelib chiqishiga sabab bo‘luvchi omillar ancha ko‘p: genetik buzilishlar, homila rivojlanishidagi nuqsonlar, yo‘ldoshning noto‘g‘ri shakllanishi, infeksiyalar, bachadon tuzilishidagi anomaliyalar, qon ivishining kuchayishi, toksik omillar ta’siri, immun tizimi faoliyatining izdan chiqishi, gormonal o‘zgarishlar va hokazo. Davolash har bir holatda individual yondashuvni talab etadi va uni davolovchi shifokor tayinlaydi.  

Homila tushishi

Bu homiladorlikning 22-haftasigacha bo‘lgan muddatda o‘z-o‘zidan to‘xtashidir. Ushbu holat, xuddi rivojlanmay qolgan homiladorlik kabi, 1-haftadan 22-haftagacha bo‘lgan istalgan muddatda yuz berishi mumkin. Odatda, u qorin pastki qismidagi kuchli, to‘lg‘oqsimon og‘riq va jinsiy yo‘llardan qonli ajralmalar kelishi bilan kechadi. Bu holat zudlik bilan shifoxonaga yotqizish va tez tibbiy yordam chaqirishni talab qiladi. Ushbu holatning rivojlanishiga olib keluvchi sabablar ham xilma-xil: jarohat olish, yiqilish, toksik omillar ta’siri, ayrim dori-darmonlarni qabul qilish, homila rivojlanishidagi genetik nuqsonlar, infeksiyalar, qon ivish tizimi buzilishlari va hokazolar. Bu holat ham zudlik bilan statsionarga yotqizishni talab etadi.

Yo‘ldoshning ko‘chishi

Yo‘ldosh juda ko‘p muhim vazifalarni bajaradi. Aslida, uning asosiy maqsadi tug‘ilajak bolaning ona tanasidagi hayotini ta’minlash, ya’ni, bu a’zoning ahamiyatini yuqori baholamaslikning iloji yo‘q. Ammo tanamizdagi har qanday a’zo kabi u ham “kasallanishi” mumkin. Yo‘ldoshning ko‘chishi — bu o‘z qon tomirlari bilan bachadon devoriga mahkam yopishib turishi kerak bo‘lgan yo‘ldoshning bu aloqani birdan yo‘qotib, devordan ajralib qolishi holatidir. Tabiiyki, bu holat bachadon va yo‘ldoshning qon tomirlaridan kuchli qon ketishi hamda qorin pastidagi keskin og‘riq bilan kechadi. Ammo bu holatning eng xavfli jihati shundaki, bola onaning tanasi bilan muhim aloqadan uzilib qoladi. Bu esa o‘z navbatida homila gipoksiyasiga olib keladi: nafas olishga imkon qolmagani uchun bola qorinda bo‘g‘ilib qolishi mumkin. Bu holatning rivojlanishiga quyidagilar sabab bo‘ladi: yo‘ldosh rivojlanishidagi anomaliyalar, yiqilish yoki keskin zarba tufayli jarohat olish, onada arterial qon bosimining oshishi, yo‘ldoshning qon tomirlari rivojlanishidagi anomaliyalar, qandaydir sabablarga ko‘ra uning tezda qarib qolishi. Bu juda jiddiy holat bo‘lib, bemorni zudlik bilan shifoxonaga yotqizishni va jarrohlik amaliyotini o‘tkazishni talab qiladi. Bolani bo‘g‘ilib qolmasidan avval imkon qadar tezroq qorindan chiqarib olish zarur.

Homilador ayolning buyraklariga tushadigan yuk bir necha barobar ortadi. Chunki endi ular ikki kishi uchun ishlaydi. Esingizda bo‘lsa, biz homilani o‘rab turadigan qog‘onoq suvining hajmi to‘lig‘i bilan har 3 soatda to‘liq yangilanib turishi haqida gaplashgan edik. Buyraklar — juda muhim a’zo, ularni asrash va holatini sinchkovlik bilan kuzatib borish lozim. Shu maqsadda siz har safar shifokor ko‘rigiga kelganingizda umumiy siydik tahlilini topshirasiz. Bugun biz siz bilan sistit deb ataladigan kasallik haqida gaplashamiz. Bu qovuqning yallig‘lanishi bo‘lib, u odatda tez-tez va og‘riqli siyish bilan kechadi. Shuningdek, qorinning pastki qismida noqulaylik va achishish, siydikda qon paydo bo‘lishi va kamdan-kam hollarda tana haroratining ko‘tarilishi kuzatiladi. Bu holat ham yallig‘lanishning o‘zi bilan, ham yuqoriga ko‘tariluvchi infeksiya ko‘rinishidagi asorati bilan xavflidir, chunki infeksiya buyraklarga ham o‘tishi mumkin. Dastlabki belgilar paydo bo‘lishi bilan darhol shifokorga murojaat qilish zarur. Shifokor, katta ehtimol bilan, bakteriyalar mavjudligini aniqlash uchun siydikni ekish, umumiy qon tahlili va qovuq UTTsi kabi qo‘shimcha tekshiruvlarni tayinlaydi. Bundan tashqari, davolash kursini belgilash uchun urolog maslahatini tavsiya etishi ham mumkin. Sistitni davolash uchun odatda antibakterial dorilar va o‘simlik asosidagi buyrak preparatlari qo‘llaniladi. Agar davolash o‘z vaqtida boshlansa, sistit butunlay va asoratsiz o‘tib ketadi hamda tug‘ilajak bolaga hech qanday ziyon yetkazmaydi.

Egizak farzand ko‘rish – bu ikki hissa quvonch va ikki hissa mas’uliyat demakdir. Shu bilan birga, bu ona organizmi uchun ikki karra zo‘riqish hamdir. Bunday homiladorlik ko‘p homilali deb ataladi. Ichida egizaklari bor bachadon bitta homilali homiladorlikka qaraganda ancha tez o‘sadi va qorin o‘lchami ham 2–3 sm ga kattaroq bo‘ladi. Bunday onada vitaminlar, mikroelementlar va oqsil tanqisligi yuzaga kelish xavfi ikki barobar yuqori bo‘ladi, chunki u bir vaqtning o‘zida ikkita bolani ko‘tarib yuradi va ular faol o‘sib, rivojlanadi. Ikki va undan ortiq bola kutayotgan homilador ayollar shifokor ko‘rigiga tez-tez qatnashiga to‘g‘ri keladi. Ko‘p homilali homiladorlikda UTT ham muddatidan oldin o‘tkaziladi, chunki ona qornida ikki yoki uch egizak bo‘lsa homila rivojlanishining kechikishi, homila tushishi xavfi, yo‘ldoshning ko‘chishi, bachadon bo‘yni yetishmovchiligining rivojlanishi va boshqa xatarlar yuqori bo‘ladi. Bir nechta bola kutayotgan onalarga dekret ta’tili homiladorlikning 28-haftasidan boshlab 193 kalendar kuniga beriladi.