Homiladorlikning 15-haftasi

Homiladorlikning 15-haftasiga kelib bo‘lajak ona o‘zini ancha dadil his qila boshlaydi. Farzandining sog‘-salomatligi borasidagi dastlabki xavotir va hayajonlar o‘rnini asta-sekin ichida kichik bir mo‘jiza ulg‘ayayotganini anglash quvonchi egallaydi. Organizm o‘zgarishlarga faol moslashadi va homilador ayol avvalgidan kamroq charchab, bu davrdan ko‘proq zavq olayotganini seza boshlaydi.

Agar siz homilador bo‘lsangiz, ushbu muddatda qorningiz biroz yumaloqlasha boshlaganini sezishingiz mumkin, ammo ba’zi homiladorlarda u hali deyarli bilinmaydi. Kichkintoy hozir taxminan olma kattaligida — kichkina bo‘lsa-da, allaqachon juda faol! U mitti mushtchalarini siqishni, oyoqchalarini qimirlatishni va hatto yuzini bujmaytirishni ham biladi.

Albatta, siz buni hozircha ko‘ra olmaysiz, lekin uning yuz ifodasi tobora ma’noli bo‘lib bormoqda.

15-hafta – o‘z holatingizga diqqat qaratish, har bir kuningizdan zavqlanish va yangi kashfiyotlarga tayyorlanish uchun ajoyib fursat. Axir, oldinda sizni hali ko‘plab ajoyib lahzalar kutib turibdi! Bu yo‘l xotirjam va quvonchli o‘tishi uchun esa, ushbu muddatda sizni nimalar kutayotgani hamda o‘zingiz va kichkintoyingizni qanday qo‘llab-quvvatlashingiz mumkinligi haqida so‘zlab beramiz.

Siz o‘z hislaringizga quloq tutasiz va... biroz xavotirlana boshlaysiz. Chunki sizga hech narsa sezilmayotgandek tuyuladi. Toksikoz, injiqliklar, holsizlik, uyquchanlik va ertalabki ko‘ngil aynishi sizni butunlay tark etgan. Ishtahangiz a’lo darajada. Ertalab uyg‘onish ancha osonlashgan. O‘zingizni tetik va g‘ayratga to‘la his qilmoqdasiz.

Ilgari sport bilan shug‘ullangan ayollarda mashg‘ulotlarni qayta boshlash istagi paydo bo‘ladi. Asosiysi, haddan oshirib yubormang, yuragingiz ostida yangi hayot rivojlanayotganini esdan chiqarmang.

Sut bezlaridagi noqulaylik va og‘riqlar yo‘qolgan. Ammo ko‘kragingiz hajmi sizni hamon xursand qilmoqda. Homiladorlikning 15 haftaligida siz kuch va g‘ayratga to‘la bo‘lasiz. Odatda, aynan shu davrda bo‘lajak onaning xayoliga «bolam bilan hammasi joyidami» degan xavotirli o‘ylar kela boshlaydi, chunki u o‘zini deyarli homilador his qilmaydi.

Xavotir olmang, sabrli bo‘ling. Tez orada qorningiz kattalasha boshlaydi va farzandingiz ilk qimirlashlari bilan o‘zini bildiradi. U bilan muloqot o‘rnatishingiz ancha osonlashadi.

Bachadon bilan sodir bo‘ladigan o‘zgarishlar

Atrofdagilar yumaloqlashgan qorningizni hali sezmayotgan bo‘lishi, sevimli tor shimingiz esa hamon sizga loyiq kelayotgan bo‘lishi mumkin. Shunday bo‘lsa-da, siz bachadonning kattalashganini allaqachon aniq his qilayapsiz. U qorinning pastki qismida biroz bo‘rtib chiqa boshlaydi va siz endi qorningizni avvalgidek ichga torta olmaysiz.

Bu davrda qorinning pastki qismida, o‘ng va chap tarafida yengil tortuvchi og‘riq ko‘rinishidagi kichik noqulaylikni his qilishingiz mumkin. Bu bachadonni kichik chanoq bo‘shlig‘ida ushlab turuvchi boylamlarning asta-sekin cho‘zilishi tufayli yuzaga keladi. Shuningdek, bachadon boylam apparatining cho‘zilishi sababli bel sohasida ham biroz og‘riq paydo bo‘lishi mumkin.

Bu noqulaylikdan qo‘rqmang. Bu holat na sizga, na farzandingizga xavf tug‘diradi. Shifokorlar noxush hislarni kamaytirish uchun keskin harakatlar qilmaslikni va yurish sur’atini sekinlashtirishni tavsiya etadilar.

Siydik chiqarish 

15-haftaga kelib, kichik hojatga tez-tez qatnash istagi paydo bo‘lganini sezishingiz mumkin. Bu homiladorlik tufayli kattalashgan bachadonning qovuqqa bosim o‘tkaza boshlashi bilan bog‘liq. Shu sababli, noqulaylik his qilmaslik uchun uni tez-tez bo‘shatib turishingizga to‘g‘ri keladi.

Shuni unutmangki, homilani o‘rab turgan qog‘onoq suvi har 3 soatda yangilanib turadi. Bu esa buyraklarga ancha katta yuklama bo‘ladi. Siydikni ushlab turmaslikka harakat qiling va hojatxonaga o‘z vaqtida boring.

Ko‘krakdagi o‘zgarishlar

Avval yozganimizdek, homiladorlikning 15-haftasiga kelib ko‘krakdagi og‘riq va noqulaylik hissi butunlay yo‘qoladi. Bu davrga kelib ko‘krak 2–3 o‘lchamga kattalashishi mumkin. Shu sababli sizga yangi ichki kiyim xarid qilishga to‘g‘ri keladi. Ichki kiyim qulay, o‘lchami mos va kattalashgan ko‘krakni yaxshi ushlab turadigan bo‘lishi juda muhim. U tabiiy matolardan tikilgan bo‘lishi lozim. Yelkaliklari keng bo‘lib, yelkangizni siqib qo‘ymasligi kerak. Kosachasi yumshoq bo‘lishi va ko‘krakni yaxshi qoplashi darkor. Shuningdek, siynabandda ko‘kraklarning ostidan ushlab turadigan maxsus qattiq moslama bo‘lmagani ma’qul.

Teridagi pigmentatsiya

Homiladorlikning 15-haftasida teringizning ayrim joylarida dog‘lar paydo bo‘layotganini sezishingiz mumkin. Bu o‘zgarishlar «pigmentatsiya» deb ataladi.

Bu jarayon gormonal o‘zgarishlar sababli sodir bo‘ladi va ulardan qochishning iloji yo‘q. Yana bir sabab foliy kislotasi yetishmasligi hisoblanadi, chunki homiladorlik tufayli uning sarfi sezilarli darajada oshadi. Pigmentli dog‘larning paydo bo‘lishida irsiy moyillik ham ma’lum rol o‘ynaydi.

Odatda, pigmentli dog‘lar ko‘proq sut bezi oreolalarida, qorinning o‘rta chizig‘ida, Alba chizig‘i sohasida paydo bo‘ladi. Ayrim ayollarda homiladorlikning 15-haftasida yuz terisida (peshona, yonoqlar) ham pigmentli dog‘lar kuzatiladi. Bunday dog‘lar “homiladorlar niqobi” deb ataladi. Shuningdek, agar sizda oldin sepkil bo‘lgan bo‘lsa, ularning rangi to‘qlashganini sezishingiz mumkin.

Bunday dog‘lar paydo bo‘lganidan xafa bo‘lishga hojat yo‘q. Bu — vaqtinchalik holat. Tug‘ruqdan so‘ng bu dog‘lar asta-sekin oqarib, odatda, chaqaloq dunyoga kelganidan keyin 6 oy ichida izsiz yo‘qolib ketadi.

Shishlar

Homiladorlikning 15 haftaligida, me’yoriy holatda, shishlar kuzatilmasligi kerak. Shishlar – bu to‘qimalarda suyuqlikning kuchli to‘planib qolishi bo‘lib, shuning hisobiga tananing shishgan qismlarining hajmi sezilarli darajada kattalashadi.

Homiladorlikning ikkinchi trimestrida teri osti yog‘ qatlamida biroz shishkinlik, g‘ovaklik (to‘lishganlik) paydo bo‘lganini sezishingiz mumkin. Tananing avvaldan muammoli bo‘lgan qismlarida sellyulit ko‘rinishlari biroz kuchayishi ehtimoli bor. Bu o‘zgarishlar xavfli emas va sizni bezovta qilmasligi lozim. Ular homiladorlikning tegishli muddatiga xos tabiiy holat bo‘lib, gormonal fon o‘zgarishi sababli yuzaga keladi. Estrogen va progesteron gormonlari ko‘proq ishlab chiqarila boshlaydi. Ular hujayralararo bo‘shliqda suyuqlikning bir oz ushlanib qolishiga sabab bo‘lishi mumkin. Shuningdek, buyrak va jigarga tushadigan yuk ham ortadi. Organizmdagi qon aylanish hajmi ko‘payadi.

Ko‘proq harakatda bo‘lishga intiling. Kamharakat turmush tarzidan saqlaning. Toza havoda sayr qiling. Shifokorlar ko‘proq toza suv ichishni va shirin ichimliklardan voz kechishni tavsiya qiladi. Suyuqlik turg‘unligining oldini olish uchun yengil limfodrenaj massaji muolajalariga qatnashish mumkin.

Agar siz homiladorlikning 15-haftasida bo‘lsangiz va o‘zingizda yaqqol ko‘rinadigan shishlar paydo bo‘lganini sezsangiz, albatta davolovchi shifokoringizga murojaat qilishingizni tavsiya etamiz. Balki siz behuda xavotir olayotgandirsiz va shifokor sizni ko‘rikdan o‘tkazib, barcha o‘zgarishlar me’yorida ekanligi haqida xulosa berar. Agar shishlar haqiqatdan ham bu muddat uchun me’yordan ortiq bo‘lsa - bu qo‘shimcha tekshiruvlar va tashxis uchun asos bo‘ladi. Ularning sababini aniqlash zarur.

Vaginal ajralmalar

Butun organizm singari, qin va jinsiy lablarning shilliq pardasi ham gormonal o‘zgarishlarga ta’sirchan bo‘ladi.

Qin shilliq qavati estrogen miqdorining oshishi ta’sirida qalinlashadi. U g‘ovakroq va oson cho‘ziluvchan bo‘lib qoladi. Qon ta’minoti yaxshilanishi uchun unda yangi qon tomirlari shakllana boshlasa, elastiklik oshishi uchun yangi kollagen tolalari jadal o‘sa boshlaydi. Shuningdek, estrogen ta’sirida qinning shilliq pardasi biroz ko‘kimtir (sianotik) tusga kiradi. Bu mutlaqo normal holatdir.

Yuqorida aytib o‘tilgan o‘zgarishlar ta’sirida ajralmalar ham o‘z xususiyatini o‘zgartiradi. Shilliq qavatning namlanishi ortishi hisobiga ajralmalar ko‘payadi. Agar ilgari ularning hajmi kuniga taxminan 1 choy qoshiqqa teng bo‘lgan bo‘lsa, endi bu ko‘rsatkich taxminan 2 choy qoshiqni, ya’ni 10 ml ni tashkil etadi. Ajralmalarning konsistensiyasi ham har xil bo‘lishi mumkin: suyuqdan tortib quyuq, qaymoqsimon holatgacha. Ular, odatda, hidsiz bo‘ladi yoki qindagi mikroflora sintez qiladigan sut kislotasi hisobiga biroz nordon hidga ega bo‘lishi mumkin.

Agar ajralmalarda noxush hid paydo bo‘lganini, ularning miqdori sezilarli darajada ko‘payganini yoki quyuqligi va rangi o‘zgarganini sezsangiz, bu davolovchi shifokoringizga murojaat qilish uchun asos bo‘ladi. Bu o‘zgarishlarning barchasi qinga infeksiya tushgani bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin.

Ozgina qon ketishi

Homilador ayolning jinsiy yo‘llaridan qonli ajralmalar kelmasligi kerak. Agar qonli ajralmalar paydo bo‘lsa, bu — zudlik bilan maslahat olish va bolaning ahvoli yaxshi ekanligiga ishonch hosil qilish uchun davolovchi shifokorga murojaat qilish yoki tez yordam chaqirish uchun jiddiy sababdir. Ammo normal holat sanalmasa-da, qonli ajralmalar homiladorlikning butun davri mobaynida kuzatilishi mumkin. Buning sabablari yetarlicha, masalan:

Yo‘ldoshning past joylashganligi. Shunday vaziyatlar bo‘ladiki, yo‘ldosh bachadondan chiqishga nisbatan ancha pastda joylashadi va vaqti-vaqti bilan yo‘ldosh faol o‘sa boshlaganda mayda tomirlar va kapillyarlar ochilishi mumkin. Odatda, bu holat jinsiy yo‘llardan ozgina qonli ajralmalar kelishi bilan kechadi, bu esa, albatta, homilador ayolni doimo qo‘rqitadi. Xavotirga o‘rin yo‘q, bu holat farzandingiz hayotiga xavf solmaydi va homiladorlikni to‘xtatib qo‘ymaydi. Odatda, o‘z-o‘zidan o‘tib ketadi.

Detsidual poliplarning paydo bo‘lishi. Homiladorlikdagi o‘zgarishlar ta’sirida bachadon bo‘yni epiteliyasida detsidual poliplar deb ataluvchi kichik o‘simtalar paydo bo‘lishi mumkin. Ular turli o‘lchamlarda bo‘ladi. Ularning paydo bo‘lishi biror bir patologiya mavjudligini anglatmaydi. Bu holat homiladorlikning ko‘rinishlaridan biri bo‘lib, hech qanday aralashuvni talab qilmaydi. Odatda, poliplar tug‘ruqdan so‘ng o‘z-o‘zidan yo‘qolib ketadi. Shuningdek, bu poliplar juda keng tomirlar tarmog‘iga ega va qon bilan faol ta’minlanadi. Hatto eng kichik shikastlanishda ham, masalan, jinsiy aloqa vaqtida, qonli ajralmalar kelishi mumkin. Bundan ham qo‘rqish kerak emas. Polipning mavjudligi farzandingizning hayoti va sog‘lig‘iga xavf tug‘dirmaydi hamda homiladorlikning to‘xtashiga olib kelmaydi.

Odatda, homilador ayolda homiladorlikning dastlabki trimestrida, ya’ni 12 haftagacha bo‘lgan davrda ovqatlanish bilan bog‘liq injiqlik yuzaga keladi. O‘n beshinchi haftaga kelib esa injiqliklar ham, g‘ayrioddiy hidlarga moyillik ham o‘tib ketadi.

Ammo ayrim homiladorlarda bu holat butun homiladorlik davomida saqlanib qoladi va bu normal holat hisoblanadi. Odatda, bu organizmda juda kuchli gormonal o‘zgarishlar yuz berayotgani bilan bog‘liq bo‘lib, u, albatta, ayol organizmining barcha a’zolari va tizimlariga, jumladan, asab tizimiga ham ta’sir qiladi. Aynan shu holat ba’zi bir injiqliklarning paydo bo‘lishiga olib keladi. Ba’zan ular mantiqsiz bo‘ladi: masalan, seld balig‘i bilan shokolad yeyish, yanvarning ilk kunlarida qulupnay yegisi kelishi, mashina tutunini hidlash yoki bo‘r yeyish.

Ko‘pincha bunday injiqliklar ayrim mikroelementlar va vitaminlar yetishmovchiligi sababli yuzaga keladi va yetishmayotgan ozuqa moddalari bilan organizm to‘yintirilgach, o‘z-o‘zidan o‘tib ketadi. Homiladorlik davridagi ishtahaga e’tiborli bo‘lish, istaklarni esa juda ehtiyotkorlik bilan qondirish lozim. Albatta, bu haqda homiladorlikni kuzatib borayotgan akusher-ginekologga aytish kerak. Ayolning o‘zgacha taomlarga bo‘lgan istaklarini nazoratsiz qondirishi vaznning me’yordan ortiq darajada to‘planishiga olib kelishi mumkin.

Birinchi trimestrda, ya’ni 12-haftagacha, vazn to‘planishi minimal darajada bo‘ladi. Bu, odatda, toksikoz belgilari namoyon bo‘lishi, ishtahaning pasayishi, biroz ko‘ngil aynishi, og‘ir holatlarda esa qusish bilan bog‘liqdir. 14 haftadan so‘ng, toksikoz alomatlari yo‘qolib, homilador ayolning ishtahasi avvalgi holiga qaytganida, homilaning o‘sishiga qarab vazn to‘plash biroz tezlashadi.

Me’yorda homilador ayol haftasiga 300–400 gramm vazn to‘plashi kerak. Albatta, bu har kimda individual tarzda kechadi. Umuman olganda, butun homiladorlik davri mobaynida ayol ko‘pi bilan 12–14 kg vazn to‘plashi lozim. Ortiqcha vazn bilan homiladorlik bo‘yicha dispanser nazoratiga olingan ayollar esa 9 kg dan ortiq vazn to‘plamasliklari shart.

Odatda homiladorlikning 15-haftasiga kelib, vazn ortishi 500 grammdan 3 kilogrammgacha bo‘ladi. O‘zingiz biriktirilgan poliklinikadagi ginekolog ko‘rigiga borganingizda, u har bir tashrifingizda sizdan taroziga chiqishni so‘raydi. Shu yo‘l bilan shifokor vazningiz qay darajada ortayotganini nazorat qilib boradi. Har bir qabulda u butun homiladorlik davri uchun umumiy vazn ortishini va oldingi ko‘rikdan beri qo‘shilgan grammlar miqdorini hisoblab chiqadi.

Ikkinchi trimestrda vaznning keskin ortishi ovqatlanish tartibining buzilganidan, yashirin shishlar paydo bo‘lganidan yoki ko‘p suvlilikdan dalolat berishi mumkin. Agar vazn me’yordan ortiq qo‘shilgan bo‘lsa, buning sababini aniqlash, ovqatlanish ratsionini va iste’mol qilinadigan suv miqdorini qayta ko‘rib chiqish zarur. Eng muhimi, vaznning haddan tashqari ortib ketishiga yo‘l qo‘ymaslik uchun hammasini o‘z vaqtida to‘g‘rilashdir.

Agar tibbiy qarshi ko‘rsatmalar, masalan, homila tushishi xavfi yoki bachadon bo‘ynining qisqarishi kabi holatlar bo‘lmasa, homiladorlik paytida jinsiy aloqa taqiqlanmaydi.

Ko‘pchilik homilador ayollarda gormonal o‘zgarishlar ta’sirida jinsiy yaqinlikka bo‘lgan xohish kuchayadi. Erogen zonalarning va qin shilliq qavatining sezuvchanligi ortadi, buning natijasida turmush o‘rtoq bilan yaqinlik yangicha his-tuyg‘ular va taassurotlar baxsh etadi.

Jinsiy aloqadan qo‘rqish kerak emas. Jinsiy yaqinlik paytida homilaga hech qanday zarar yetkazmaysiz. Uni bachadon bo‘yni va qog‘onoq suvi ishonchli himoya qiladi. Siz esa ijobiy tuyg‘ularni his qilasiz. Shuningdek, jinsiy aloqa vaqtida kichik chanoq a’zolarida qon aylanishi yaxshilanadi va yo‘ldoshga yanada ko‘proq qon bora boshlaydi. Shunday ekan, o‘zingizni bu rohatdan  mahrum qilmang!

Homilador ayol uchun jismoniy faollik nafaqat juda muhim, balki zarur hamdir. Lekin, u ayolning holati va homiladorlik muddatiga mos kelishi lozim.

Homiladorlar uchun pilates juda foydali. Mashg‘ulotning bu turi tanadagi qisilishlarni yo‘qotishga, bo‘g‘im va paylarni elastikroq qilishga, barcha mushak guruhlariga me’yorida yuklama berishga hamda mushak korsetini mustahkamlashga yordam beradi.

Yurish (sayr qilish yoki sport zaldagi yugurish yo‘lakchasida mashq qilish) va/yoki ellips trenajyori kabi kardio mashqlar juda muhim. Ammo mashq sur’ati qulay bo‘lishi va yurak urish tezligini daqiqasiga 100–110 zarbadan oshirmasligi kerak.

Homiladorlar uchun suzish yoki akvaaerobika – bunday jismoniy faollik turi mushaklarning barcha guruhlarini ishlatish, umurtqa pog‘onasi, tizzalar va tos suyagiga tushadigan og‘irlikni kamaytirishga yordam beradi. Homiladorlik davrida yoga bilan shug‘ullanish ham juda foydali bo‘lib, bunda kichik chanoq bo‘shlig‘ida mikrotsirkulyatsiya yaxshilanadi, limfa va qon dimlanishi bartaraf etiladi. Hissiy-ruhiy holat me’yorlashadi.

Har qanday jismoniy faollik turi yo‘ldosh tomirlarida qon aylanishini yaxshilaydi, bu esa bolaning kislorod va ozuqa moddalariga boy qon bilan ta’minlanishiga imkon beradi hamda bo‘lajak onaning mushak korsetini mustahkamlaydi. Bu umurtqa pog‘onasidagi umurtqalararo disk churrasi, siqilish va qisilib qolish kabi muammolarning oldini oladi.

15-hafta nisbatan osoyishta kechishi mumkin, ammo ba’zi bo‘lajak onalarda ma’lum qiyinchiliklar yuzaga keladi. Ular ko‘pincha organizmning shu davrda yuz berayotgan o‘zgarishlarga moslashishi bilan bog‘liq. Keling, qanday qiyinchiliklar yuzaga kelishi mumkinligi va bunday vaziyatda nima qilish kerakligini ko‘rib chiqamiz.

1. Qorin pastidagi tortuvchi og‘riq.

Siz qorin sohasida yengil tortuvchi og‘riq yoki noqulaylik sezishingiz mumkin. Maqolaning boshida aytib o‘tganimizdek, bu odatda o‘sayotgan bachadonni ushlab turuvchi boylamlarning cho‘zilishi bilan bog‘liq bo‘ladi. Bunday sezgilar qisqa muddatli bo‘lib, keskin harakat qilganda kuchayadi. Ammo og‘riq kuchaysa yoki qonli ajralmalar bilan birga kechsa, darhol shifokorga murojaat qiling.

2. Ovqat hazm qilish bilan bog‘liq muammolar

Bu davrda homiladorlikni saqlab turishga yordam beradigan progesteron gormoni oshqozon-ichak trakti faoliyatini sekinlashtirishi mumkin. Bu esa homiladorlikda tez-tez yuz beradigan qabziyat yoki jig‘ildon qaynashi kabi noxush holatlarga sabab bo‘ladi. Ularni yengish uchun ratsioningizga sabzavotlar, mevalar, butun donli yormalar kabi o‘simlik tolalariga (kletchatkaga) boy mahsulotlarni ko‘proq qo‘shing. Yetarli miqdorda suv iching hamda oz-ozdan, ammo tez-tez ovqatlanishga harakat qiling.

3. Holsizlik va diqqatning susayishi

Garchi birinchi trimestrdan so‘ng kuch-quvvat oqimini his qilsangiz-da, ba’zan holsizlik hali ham o‘zini eslatib turadi. Bu yurak haydaydigan qon hajmining ortishi yoki organizmingiz bolani barcha zarur narsalar bilan ta’minlash uchun jadal ishlashda davom etayotgani bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Kun davomida dam olishga vaqt ajrating va o‘zingizni ortiqcha toliqtirmang.

4. Bosh og‘rishi

Gormonlar darajasining o‘zgarishi va qon hajmining ortishi sababli ba’zi ayollar homiladorlikning ikkinchi trimestrida tez-tez bosh og‘rishi holatiga duch kelishi mumkin. Agar og‘riq kuchsiz bo‘lsa, qorong‘i xonada yotib dam olish, suv ichish yoki chakkalarni yengil uqalash yordam beradi. Ammo bosh og‘rig‘i kuchli bo‘lsa yoki ko‘rishning xiralashishi kabi boshqa alomatlar bilan birga kechsa, shifokor bilan maslahatlashish zarur.

5. Tomirning varikoz kengayishi

Qon tomirlariga tushadigan bosimning ortishi tufayli ba’zi ayollar oyoqlarida qon tomir “yulduzchalari” yoki hatto varikoz venalar paydo bo‘lganini sezishlari mumkin. Bu xavfni kamaytirish uchun uzoq vaqt tik turmaslikka harakat qiling, yotganingizda oyoqlaringizni tanangiz sathidan yuqoriroq ko‘tarib qo‘ying va agar shifokor tavsiya qilsa, kompresssion paypoqlar kiyib yuring.

6. Milklarning qonashi

Homiladorlikning 15-haftasida milklaringizning sezuvchanligi oshib, ba’zan tish tozalayotganda qonayotganini sezishingiz mumkin. Bu ham gormonal o‘zgarishlar bilan bog‘liq bo‘lib, ular milk to‘qimalariga qon oqimini oshiradi va ularni zaiflashtirib qo‘yadi.
Bu noxush holatni yengillashtirish uchun yumshoq tish cho‘tkasi va sezgir tishlar uchun mo‘ljallangan pastadan foydalaning. Ayniqsa, qonash kuchaygan yoki yallig‘lanish bilan birga kechayotgan bo‘lsa, tish shifokoriga borishni unutmang. Homiladorlik paytida tishlarni o‘z vaqtida davolatish juda muhim, chunki og‘iz bo‘shlig‘idagi infeksiyalar organizmning umumiy holatiga ta’sir qilishi mumkin.
 

Qiyinchiliklarni yengib o‘tish bo‘yicha maslahatlar:

• Har doim o‘z tanangizga quloq tuting. Agar biror narsa sizni bezovta qilsa, shifokorga murojaat qilishdan tortinmang.
• Kun tartibini dam olish uchun yetarlicha vaqt qoladigan qilib rejalashtiring.
• To‘g‘ri ovqatlanish va suv muvozanatini saqlashga e’tibor bering.
• Qon aylanishini yaxshilaydigan va mushaklarni tonusda ushlab turadigan yengil jismoniy faollik haqida unutmang.

Homiladorlik har bir ayol uchun o‘ziga xos tarzda kechadi va hatto qiyinchiliklar ham bu ajoyib yo‘lning bir qismidir. Shuni yodingizda tutingki, siz yolg‘iz emassiz: shifokorlar, yaqinlaringiz va, albatta, allaqachon o‘sayotgan va siz bilan uchrashishni intizorlik bilan kutayotgan kichkintoyingiz sizga dalda bo‘ladi.