Top.Mail.Ru

Homiladorlik va ko‘krak suti bilan oziqlantirishda vitaminlar

Submitted on: 09.09.2026
Time to read: 5 daqiqa
count 166

Tug‘ruqdan keyin yosh ona organizmi maxsus rejimda ishlashni davom ettiradi va alohida g‘amxo‘rlik hamda e’tiborni talab qiladi. Uning "homiladorlik" rejimidan "oziqlantirish" rejimiga qayta dasturlanishi sodir bo‘ladi. Shu bilan birga, sut ishlab chiqarish resurs va energiya talab qiladigan jarayon, ratsionni yaratish va muvozanatlash esa "yulduzli" vazifadir.

Ko’krak suti bilan oziqlantirish paytida qo‘shimcha vitaminli yordam kerakmi? Keling, ko‘rib chiqaylik.

Ko’krak suti bilan oziqlantirish paytida vitaminlar qabul qilish mumkinmi?

Vitaminlar emizikli onaning o‘ziga ham, ularni ko‘krak suti bilan birga qabul qiladigan chaqaloqqa ham zarur. Ona ularni qayerdan oladi? Ideal holatda - ovqatdan.

JSST va rossiyalik pediatrlarning ta’kidlashicha, to‘laqonli ovqatlanishda sog‘lom ayolga ratsiondagi vitaminlar yetarli bo‘lishi mumkin.

Ammo amaliyotda tug‘ruqdan keyin ko‘plab ayollar oziq-ovqat mahsulotlari barcha ehtiyojlarni to‘liq qondira olmaydigan holatlarga duch kelishadi, masalan:

  • asoratlangan tug‘ruq yoki kesarcha kesish amaliyotidan keyin;
  • ovqatlanishdagi cheklovlar, masalan, bolada allergiya, vegetarianlik;
  • egizaklarni emizishda

Lekin bunday hollarda ham vitamin preparatlarini mustaqil ravishda buyurmaslik va qabul qilmaslik kerak. Yaxshisi, shifokorga murojaat qiling va zarur bo‘lsa, tekshiruvdan o‘ting, tahlillar topshiring, shundan so‘ng dorixona vitamin komplekslari yoki maxsus oziq-ovqat mahsulotlari tayinlanishi mumkin. Ko‘pchilik vitaminlar ko‘krak sutiga o‘tadi, lekin har xil konsentratsiyada: suvda eriydiganlari (B, C guruhi) yomonroq, yog‘da eriydiganlari (A, D, E, K) esa osonroq o‘tadi. Shuning uchun ularning miqdorini albatta shifokor bilan kelishib olish kerak.

Nima uchun emizikli onaning vitaminlarga bo‘lgan ehtiyoji ortadi

Bu savolning javobi aniq. Ayol organizmi homiladorlik va tug‘ruqdan keyin yuqori yuklamani boshdan kechiradi.

Resurslarni tiklash uchun ko‘p energiya kerak bo‘ladi va ular sarflanishda davom etadi. Oziq moddalar ona suti orqali bolaga o‘tadi, demak, ular ona va bolaga ikkalasiga ham yetarli bo‘lishi kerak. Shu bilan birga, emizikli onaning ovqatlanishi ko‘pincha soddalashadi — har doim ham turli xil va muvozanatli taomlar tayyorlash uchun vaqt va kuch topilavermaydi. Bunga uyqusiz tunlar, stress va doimiy charchoqni ham qo‘shing — bular kuchni yanada kamaytiradi. Shunda emizish davrida organizmning oziq moddalarga, jumladan vitaminlarga bo‘lgan ehtiyoji haqiqatan ham ortishini ko‘rish mumkin.

Emizishda qaysi vitamin va minerallar ayniqsa muhim

 Barcha ozuqa moddalarining xilma-xilligi orasida bir nechtasini alohida ta’kidlash lozim:

  • Yod — qalqonsimon bezning to‘g‘ri ishlashi uchun zarur, ayniqsa chaqaloqning asab tizimi rivojlanishi uchun muhimdir.
  • D vitamini — kalsiy almashinuvini tartibga soladi va immunitetni qo‘llab-quvvatlaydi. Bizning hududlarimizda aholining 80% yetishmovchilik kuzatilmoqda.
  • Folat kislotasi (vitamin B9) — to‘qimalarning tiklanishiga yordam beradi va asab tizimini qo‘llab-quvvatlaydi.
  • B12 vitamini — ayniqsa vegetarian onalar uchun muhim, chunki u asosan hayvonot mahsulotlarida mavjud.
  • Temir - tug‘ruqdan keyin ko‘p uchraydigan kamqonlik va holsizlikni yengishga yordam beradi.
  • Kalsiy - onaning tishlari va suyaklari salomatligini qo‘llab-quvvatlaydi, shuningdek, bola skeletining to‘g‘ri shakllanishiga yordam beradi.
  • C va E vitaminlari - antioksidantlar bo‘lib, hujayralarni stressdan himoya qiladi va immunitetni qo‘llab-quvvatlaydi.
  • Omega-3 (ayniqsa DHA) - vitamin emas, balki chaqaloqning miyasi va ko‘rish qobiliyati uchun juda muhim yog‘ kislotasi hisoblanadi.

Kompleks vitaminlarni qabul qilish kerakmi yoki alohida preparatlarni tanlagan ma’qulmi?

Dorixona do‘konlarida barcha yosh va toifalar, jumladan, emizikli onalar uchun mo‘ljallangan multivitamin majmualari keng taqdim etilgan. Bir tomondan, bu qulay - bitta kapsulada foydali moddalarning butun to‘plami to‘plangan. Boshqa tomondan, jiddiy kamchiliklar mavjud. Shunday qilib, belgilangan dozalar emizikli onaning ehtiyojlariga mos kelmasligi, kompleksning tarkibiy qismlari esa bir-biri bilan yaxshi mos kelmasligi mumkin.

  • Masalan, kalsiy temirning o‘zlashtirilishini pasaytiradi, kamqonlikda temirning yuqori dozalari kerak bo‘ladi.
  • Qalqonsimon bez bilan bog‘liq muammolarda ko‘proq yod va selen kerak bo‘ladi.
  • Vegetarian ayollarga ko‘proq B12 vitamini kerak va hokazo.

Shuning uchun eng yaxshi strategiya - mutaxassisdan yordam so‘rashdir. Kompleks preparatlar profilaktika sifatida yoki kichik buzilishlarda qo‘l keladi. Ammo ularni qabul qilishni ham shifokor bilan kelishib olish kerak.

Vitaminlarning yana bir manbai emizikli ayollar uchun mo‘ljallangan maxsus mahsulotlar bo‘lishi mumkin. Ular nafaqat vitaminlar, balki emizikli onani makroelementlar, ya’ni oqsillar, yog‘lar va uglevodlar bilan ham optimal miqdor va nisbatda ta’minlaydi. Bunday ichimliklar yuqori biologik qiymatga ega bo‘lib, ratsionni qo‘shimcha energiya bilan boyitadi. Masalan, 200 ml tayyor NutriMa Фемилак ichimligi 156 kkal, 7 g oqsil, C vitaminining kunlik ehtiyojining 30%, D vitaminining 20%, pantoten kislotasining 27%, shuningdek, 6 mg omega-3 dokozageksaen kislotasi (DHA) bilan ta’minlaydi.

Emizikli ona uchun vitaminlarni tanlash qoidalari

Emizikli ona uchun vitaminlarni tanlashda asosiy qoida, yuqorida aytib o‘tilganidek, shifokor tavsiyasidir. U kerakli qo‘shimchalarni tayinlaydi va ularning miqdorini aniqlashtiradi.

Biroq, bir xil ta’sir etuvchi moddaning bir xil dozasi bilan turli ishlab chiqaruvchilarning vitamin preparatlari tarkibi farq qilishi mumkin. Xarid qilishdan oldin uni diqqat bilan o‘qib chiqing. Unda bo‘yoqlar, xushbo‘ylantirgichlar, shakar bo‘lmasligi kerak. Tabiiy va zararsiz qo‘shimcha bo‘lib tuyulgan o‘t ekstraktlari aslida allergik reaksiyaga sabab bo‘lishi mumkin. Bunga e’tibor bering.

Vitaminlarni qabul qilishni boshlaganingizda, ayniqsa, chaqaloqning ahvoliga e’tiborli bo‘ling. Agar uning xatti-harakati o‘zgarsa, ichi kelsa, terida tushunarsiz toshmalar yoki qattiq toshmalar paydo bo‘lsa, shifokor bilan maslahatlashish kerak. Ehtimol, preparatni almashtirishga to‘g‘ri kelar.

Vitaminlarni qabul qilishda ko‘p uchraydigan xatolar

Ba’zida emizikli onalar tug‘ruqdan keyin tezroq tiklanishni istab, odatiy xatolarga yo‘l qo‘yadilar:

  • Vitaminlarni «har ehtimolga qarshi» ichishadi. 
  • Kelib chiqishi shubhali, tarkibi tushunarsiz va samaradorligi tasdiqlanmagan biologik faol qo‘shimchalarni (BAQ) sotib olishadi. 
  • Bir nechta vitamin komplekslarini birgalikda qabul qilishadi va dozani oshirib yuborish xavfini tug‘dirishadi. Masalan, A vitamini va uning tarkibida A vitamini bo‘lgan multivitaminlarni birga qabul qilish. 
  • Qabul qilishning dastlabki kunlaridanoq ta’sir kutishadi, holbuki, vitamin va minerallar yetishmovchiligini to‘ldirish vaqt talab etishini unutishadi. 
  • Kam va bir xil ovqatlanib, «mo‘jizaviy tabletkalar» organizmga salomatlik uchun zarur bo‘lgan barcha moddalarni beradi, deb umid qilishadi. 

Yodda tuting - dorixona vitaminlari faqat qo‘shimcha, vaqtinchalik yordamdir. Ular to‘laqonli ratsion o‘rnini bosa olmaydi.

Emizikli ona salomatligining asosi sifatida ovqatlanish

Emizikli ona va chaqaloqda foydali moddalar yetishmovchiligi bo‘lmasligi uchun uning ovqati xilma-xil va to‘laqonli bo‘lishi kerak. Qaysi mahsulotlar qimmatli komponentlarga ayniqsa boy? G‘alati bo‘lsa-da, eng odatiylari:

  • go‘sht, baliq, tuxum — oqsil manbai; 
  • yormalar va butun donli non — B guruhi vitaminlari, murakkab uglevodlar manbai, energiyani qo‘llab-quvvatlaydi; 
  • sabzavot va mevalar — kletchatka, flavonoidlar va antioksidantlar manbai; 
  • sut mahsulotlari — kalsiy va D vitamini manbai; 
  • yong‘oqlar, o‘simlik moylari — ko‘p to‘yinmagan yog‘ kislotalari (KTYK) manbai.

Agar chaqaloqda oziq-ovqat allergiyasi bo‘lsa, onaning ovqatlanishi tuzatishni talab qilishi mumkin. Bunday holda, mahsulotlarning butun guruhlaridan voz kechmang, balki aniq turtkilarni aniqlashga harakat qiling. Bunda ovqatlanish kundaligi yordam beradi. Taqiqlangan mahsulotning muqobilini topishga harakat qiling. Agar ozuqa moddalari muvozanatini tiklashning iloji bo‘lmasa, qo‘shimchalar qo‘shish kerak bo‘lishi mumkin.

Shunday qilib, ona suti bilan oziqlantirishda vitaminlar majburiy chora emas, balki individual yechimdir. Agar o‘zingizni yaxshi his qilsangiz, to‘laqonli ovqatlansangiz, bola normal rivojlansa - ehtimol, hech qanday dori-darmon kerak bo‘lmaydi. Ammo ko‘rsatmalar bo‘lsa, vitamin qo‘shimchalari yaxshi yordam berishi mumkin. Asosiysi, ularni o‘zingizga o‘zingiz tayinlamasligingiz kerak. Tug‘ruqdan keyin organizm zaif bo‘ladi va siz qabul qilgan hamma narsa bolaga ta’sir qiladi. Yaxshisi, shifokor bilan maslahatlashib, mos variantni tanlang.

Xulosalar

  1. Vitaminlarni emizish davrida qabul qilish mumkin, ammo buning uchun tegishli ko‘rsatmalar bo‘lishi kerak: ovqatlanishdagi cheklovlar, tug‘ruq paytida ko‘p qon yo‘qotish va hokazo.

  2. Emizikli onaning vitaminlarga bo‘lgan ehtiyoji ortadi, chunki laktatsiya va organizmga tushadigan yuklamaning oshishi sababli tana yuqori faollik rejimida ishlashda davom etadi. 

  3. 3. Emizikli ona uchun yod, temir, kalsiy, foliy kislotasi, C, E, D, B12 vitaminlari va omega-3 ni yetarli miqdorda olish ayniqsa muhim.

  4. Alohida vitamin preparatlari multivitamin komplekslariga qaraganda afzalroq. Chunki multivitamin komplekslari tarkibidagi komponentlar bir-biri bilan yaxshi mos kelmasligi va emizikli onaning muayyan moddalarga bo‘lgan ehtiyojini to‘liq ta’minlamasligi mumkin. 

  5. Vitaminlarni tanlashda shifokor tavsiyalariga rioya qilish, preparat tarkibi va dozasi, shuningdek, uni qabul qilish davrida bolaning holatiga e’tibor berish kerak. 

  6. Tasdiqlangan yetishmovchilik bo‘lmasa, vitaminlarni qabul qilmaslik, bir nechta vitamin komplekslarini birgalikda qo‘llamaslik va tarkibi yoki kelib chiqishi shubhali biologik faol qo‘shimchalarni sotib olmaslik kerak. 

  7. Emizikli onaning salomatligi uchun asosiy omil dorixona preparatlari emas, balki to‘laqonli va muvozanatli ovqatlanish bo‘lishi kerak.

Яндекс.Метрика