Yangi tug‘ilgan chaqaloqning sanchig‘i yosh ota-onalar uchun birinchi jiddiy sinovlardan biridir. Ularni oldini olish yoki ularga oldindan tayyorgarlik ko‘rish mumkin emas, ammo ularni boshqa, ba’zan xavfli holatlar bilan adashtirish oson.
Ushbu maqolada biz sanchiqlarni shifokor yordamini talab qiladigan muammolardan qanday farqlash mumkinligini va bola qichqirishdan qotib qolganda kattalar nima qilishlari kerakligini ko‘rib chiqamiz.
Sanchiq - kasallik emas, balki ovqat hazm qilish va asab tizimining yosh xususiyatlari bilan bog‘liq bo‘lgan funksional buzilishdir. Ular xavfli bo‘lmasa-da, bola uchun azoblidir. Ularni chaqaloqning o‘ziga xos xatti-harakati va tana signallari orqali aniqlash mumkin.
Xuruj boshlanganda, bola to‘satdan baland ovozda qattiq baqiradi. Uning yuzi zo‘riqishdan qizaradi, u oyoqlarini qimirlatadi, tizzalarini qorniga tortadi yoki aksincha, yoysimon egiladi. Qorincha shishgan va ushlab ko‘rilganda qattiq bo‘ladi, ba’zan quldirash eshitiladi. Agar sanchiq emizish paytida boshlansa, chaqaloq ko‘krak yoki shishadan voz kechishi mumkin, agar olgan bo‘lsa ham, bir necha soniyadan so‘ng yig‘lashda davom etib, uni tashlab yuboradi.
Muhimi, sanchiq paytida bola ovqatdan och bo‘lmagani uchun emas, balki emish ichaklardagi spazmni kuchaytirgani sababli bosh tortishini tushunish kerak. 2–3 soatgacha davom etishi mumkin bo‘lgan xurujlar orasida esa chaqaloq butunlay sog‘lom ko‘rinadi: ishtahasi yaxshi bo‘ladi, faol bo‘ladi va vaznni yaxshi oshirib boradi.
Ushbu holatning eng o‘ziga xos belgilaridan biri — uning siklik tarzda takrorlanishidir. Pediatriyada koliklarni aniqlashga yordam beradigan mashhur «uchlik qoidasi» mavjud: yig‘i kuniga kamida uch soat davom etadi, haftasiga kamida uch marta takrorlanadi va kamida uch hafta davom etadi. Biroq ushbu formulaga qat’iy amal qilinmagan taqdirda ham, ota-onalar ma’lum bir ritmni sezishlari mumkin.
Ko‘pincha bezovtalik holatlari kechqurun yoki tunda, odatda soat 18:00 dan yarim tungacha bo‘lgan oraliqda sodir bo‘ladi. Bu nafaqat ichak ishiga, balki kun davomida asab tizimining to‘plangan charchog‘iga ham bog‘liq. Agar chaqalog‘ingiz ertalab tetik va quvnoq bo‘lsa, yaxshi ovqatlansa va vazn orttirsa, ammo quyosh botgandan so‘ng doimiy ravishda "konsertlar" uyushtirsa - bu yashirin patologiya belgilari emas, balki an’anaviy ichak sanchig‘idir.
Sanchiq - istisno tashxisidir. Bu shuni anglatadiki, shifokor yig‘lashning boshqa barcha sabablari tasdiqlanmagandan keyingina ular haqida gapira oladi. Oddiy sanchiqlarda uchramaydigan va tibbiy yordamni talab qiladigan bir nechta "qizil bayroqlar" mavjud:
Yodda tuting, funksional noqulaylik holatida chaqaloqning yig‘i epizodlaridan tashqari umumiy holati yaxshi bo‘lib qoladi. Shuning uchun ushbu belgilardan hech bo‘lmaganda bittasini sezsangiz, gap sanchiq haqida ketmayapti. Zudlik bilan pediatrga murojaat qilish kerak.
Bezovtalikning sababi aynan sanchiq ekanligiga ishonch hosil qilish uchun bir nechta oddiy testlar o‘tkazish mumkin. Birinchisi — reaksiyani issiqlikka tekshirish. Chaqaloqning qorniga iliq (issiq emas!) yo‘rgakni qo‘yib ko‘ring yoki shunchaki bolani qorni bilan ko‘krak qafasiga "teri-teri" qilib bosing. Sanchiqlarda bir necha daqiqadan so‘ng qichqiriq intensivligi hech bo‘lmaganda qisqa vaqtga pasayishi kerak, chunki issiqlik ichak spazmini bartaraf etishga yordam beradi.
Yana bir samarali usul - "tushirish" yoki "velosiped" mashqi. Tizzalarni qoringa ohista yaqinlashtirish gazlarning ketishiga yordam beradi, shundan so‘ng sanchiqlarda sezilarli yengillik paydo bo‘lishi kerak.
Shuningdek, emish xarakteriga ham e’tibor bering. Agar bola ko‘krakni yoki shishani ochko‘zlik bilan ushlab olsa-yu, bir-ikki qultumdan so‘ng qichqirib tashlab yuborsa, bu ko‘pincha ovqat qabul qilish fonida peristaltika kuchayganini, u bilan birga esa sanchiqqa xos bo‘lgan og‘riq hissi kuchayganini ko‘rsatadi.
Yozuvlaringiz pediatrga vaziyatni tushunishga yordam berishning eng ishonchli usulidir. Ko‘pincha qabulda ota-onalar hayajonlanadilar, bolaga chalg‘ib, tafsilotlarni aniq tasvirlay olmaydilar, tashxis qo‘yish uchun muhim bo‘lgan ba’zi jihatlarni unutib qo‘yadilar. Kundalik haqiqiy manzarani ko‘rish va boshqa kasalliklarni istisno qilish imkonini beradi.
Yozuvlarda xurujning boshlanish va tugash vaqtini, ovqatlantirish bilan bog‘liqligini va ich kelishining xarakterini qayd etish lozim. Qanday harakatlaringiz ahvolni yengillashtirishga yordam berganini qayd eting.
Ko‘pincha sanchiq charchagan ona o‘ylaganidan ancha qisqa vaqt davom etishi yoki ma’lum tashqi omillar, masalan, kun davomidagi taassurotlarning ko‘pligi tufayli qo‘zg‘atilishi ma’lum bo‘ladi. Bunday ma’lumotlar haqiqiy muammoni vaqtinchalik toliqishdan farqlashga va qo‘llanilayotgan vositalarning samaradorligini baholashga yordam beradi.
Odatda, sanchiqning birinchi belgilari hayotning 2-3-haftasida paydo bo‘ladi. Agar bola tug‘ilgandan keyingi dastlabki kunlarda tinimsiz yig‘lay boshlasa yoki aksincha, 6-7 oyligida birinchi marta bunday bezovtalikni namoyon qilsa, bu holatning sababini sanchiqlardan izlash kerak emas.
Noqulaylikning eng yuqori nuqtasi odatda 6-8-haftalarga to‘g‘ri keladi, shundan so‘ng xurujlar intensivligi asta-sekin pasayib boradi. 3-4 oyga kelib, ovqat hazm qilish tizimi yetilganda, sanchiq asta-sekin yo‘qoladi. Agar yarim yoshdan oshgan bola qorin og‘rig‘idan azob chekishda davom etsa, ovqatni ko‘tara olmaslik, laktaza yetishmovchiligi yoki boshqa buzilishlar bor-yo‘qligini tekshirish zarur.
Ushbu murakkab adaptatsiya davri haqidagi suhbatni yakunlar ekanmiz, shuni ta’kidlash joizki, sanchiq sizning aybingiz yoki chaqaloqning kasalligi emas. Bu rivojlanishning vaqtinchalik bosqichi bo‘lib, uni shunchaki boshdan kechirish kerak.
Ota-onalik intuitsiyangizga ishoning - farzandingizni hammadan ko‘ra yaxshiroq bilasiz. Hatto alomatlar aniq ko‘rinsa-da, siz shubha va xavotirlanishda davom etsangiz ham, professional maslahat so‘rashdan tortinmang.
4,9
